Cağatay sözlüyündə əlillik və saqtlıq terminləri

جاغاتای سؤزلویونده علیل‌لیک و بوخون‌چاتیشمازلیغی ایله باغلی تئرمین‌‌لر

معلولیّت‌ها و عیوب بدن آدمی در فرهنگ جغتایی

 

  • حسن اوموداوغلو

آخساق

نگ آقساق.

آقساق

لنگ. اعرج. كسي كه يك پاي وي نسبت به ديگري كوتاه باشد.

آلا قاراق

احول. كاج. دوبين. كج چشم.

ابسيك

معلول. عيب‌ناك.

الوس

چپ چشم. لوچ. دوبين. خيره چشم.

بوچوق

شخصي كه بيني­اش معيوب است.

بودر[1]

کوتوله. شخصي كه پاهايش كوتاه باشد.

بوگري

گوژ پشت. قامت خميده.

بيلنك

ابسم. لال. ‌الكن.

پپه

الكن. كند زبان. گرفته زبان.


برچسب‌ها: Cağatay sözlüyündə əlillik və saqtlıq terminləri, جاغاتای سؤزلویونده علیل‌لیک و بوخون‌چاتیشمازلیغی ا, معلولیّت‌ها و عیوب بدن آدمی در فرهنگ جغتایی
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 9:26 قبل از ظهر |

Qaraqalpaq atalar sözü

قارا قالپاق آتالار سؤزو و مثل‌لری

حسن اوموداوغلو- تبریز

آت آلیرسان قونشویلا مصلحت‌لش، آرواد آلیرسان- قوهوملارلا.

آت بیر آیلیق یولو فیکیرلشر، دوه- بیر ایللیک یولو، اولاق ایسه آیاغی‌نین آلتینداکینی.

آتدان دوشسن ده، یهردن دوشمه. (آتدان دوشسن ده آددان دوشمه).

...


برچسب‌ها: Qaraqalpaq atalar sözü, قارا قالپاق آتالار سؤزو و مثل‌لری, امثال ترکان قاراقالپاق
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 9:19 قبل از ظهر |

Cağaty sözlüyündə kimiyəvi-məədəni materiallr

جاغاتای سؤزلویونده معدنی- کیمایوی ماتئریال‌لار

مواد معدنی- شیمیایی- طبیعی در فرهنگ جغتایی

  • حسن اوموداوغلو

آهک.

آلچی

سنگ درخشان. كوكب الأرض. شاموس. طلق.

آلچی تاشی

آهك. سنگ آهك. اژه. كلس. واجبي. نوره.[1]

آچخ


برچسب‌ها: Cağaty sözlüyündə kimiyəvi, məədəni materiallr, جاغاتای سؤزلویونده معدنی, کیمایوی ماتئریال‌لار, مواد معدنی
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 9:13 قبل از ظهر |

 

 

 

خاقانی‌دن رباعی‌لر

 

 

‌ترجمه محمد‌آغا سطلان‌زاده

یازیچی- 1981

حاضرلاییب و تصحیح ائدن: حسن اوموداوغلو 

تبریز-1391


 

خاقانی

داهی خاقانی‌شروانی‌نین درین فلسفی لیریکاسیندا رباعی‌لر خصوصی یئر توتور. بو رباعی‌لرده خاقانی ذکاسی‌نین بؤیوکلویو اؤز عکسینی تاپیمشدیر.

داهی نظامی‌نین بؤیوک معاصری افضل‌الدین شروانی[1](1199-1126) زنگین ادبی ارث قویوب گئتمیشدیر. اونون شرق ادبیّاتی تاریخینده ایلک منظوم سیاحت‌نامه حساب ائدیلن «تحفه‌العراقین» (ایکی عراقین تحفه‌سی) اثری و مکمّل «دیوانی» اوزو کؤچوروله-کؤچوروله بیزیم عصره قدر گلیب چاتمیشدیر.

نظامی‌نین مشهور «خسمه»سی کیمی خاقانی‌نین اثرلری دونیانین بؤیوک کتابخانا و موزه‌لری‌نین زینتی اولموشدور. خاقانی‌نین دیوانی شرق شعری‌نین دئمک اولار کی بوتون بدیعی نمونه و صنعتکارلیق خصوصیّت‌لرینی احاطه ائدیر. اونون دیوانیندا، «مدائن خرابه‌لری»، «مرآت الصّفا» (صاف گوزگو) کیمی فلسفی قصیده‌لری، مدحیّه، فخریّه، ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، غزل، قطعه و رباعی‌لری عصرلر بویو دیللر ازبری اولموشدور. شرقین مشهور کلاسیک شاعرلری اونلارا چوخلو نظیره‌لر یازمیشدیر. شاعیرین لیریک اثرلری ایچری‌سینده رباعی‌لر خصوصی یئر توتور.

رباعی ژانری‌نین مین‌ ایلدن آرتیق تاریخی واردیر. 9- جو عصردن باشلامیش بو گونه قدر دئمک اولار کی...


برچسب‌ها: خاقانی‌, رباعی‌لر, محمد‌آغا سطلان‌زاده, xaqani, Rübai
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 9:0 قبل از ظهر |

باشقیرد آتالار سؤزو

 

سویوق سؤز اوره‌یه چاتیناجا بوزا دؤنر.

اؤزونو اؤیمه، اؤزگه‌نی اَیمه.

عاغیللی- اوزوندن بیلینر، آخماق- سؤزوندن.

تورپاق چؤره‌یی ایله، انسان امه‌یی ایله.

...


برچسب‌ها: başqırd Atalar sözü, باشقیرد آتالار سؤزو, مثل های ترکان باشقیرد
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 8:53 قبل از ظهر |

باکی‌دان گلن سس‌لر

 

  • روشن ناظراوغلو

 

۱

گاه یاندیردی، گاه دوندوردو بیر قدر

اوددو، سودو، تؤبه ائتدیم سئومه‌یی.

نفس- نفس آرالاندیم سئوگی‌دن

اودوم- اودوم تؤبه ائتدیم سئومه‌یی.

 

هئچ بیلمیرم یا کامان‌سان، یا تارسان،

نغمه اولوب اوره‌ییمه یاتارسان.

...


برچسب‌ها: baku, şeir, şiir, شعر, باکی شاعیرلریندن شعرلر
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 8:46 قبل از ظهر |

افسانه‌لر حقّینده

 

  • محمّد قضایی

 

افسانه سؤزو، لغت کتابلاریندا ناغیل‌لاشمیش تاریخ و اسطوره سؤزلری‌نین مترداف سؤزو کیمی قید ائدیلیر. افسانه: انسانلار، حیوانلار هابئله دیو، پری،‌ اژدها و غیرعادی موجودلارین سیرلی-سحرلی سرگذشتی و احوالاتی کیمی قلمه آلینیر.

بو گونه کیمی ایلک افسانه‌لرین نئجه یاراندیغی و یارادانلاری‌نین کیم اولدوغو، ایلکین افسانه‌لرین ملّی منسوبیّتی مسئله‌سی هله ده آچیلماز سرّ کیم قالمیشدیر. فولکولور عالم‌لری‌نین بیر سیراسی، هندوستان اؤلکه‌سینی افسانه‌لرین ایلک اؤزه‌یی و قایناغی حساب ائتمیشلر آنجاق همین عالم‌لر سهو ائده‌جک­لرینی ده دانمیرلار.

آلمانلی ژاکوب و ویلهم گریم ... 


برچسب‌ها: افسانه, Mif, Mit, Qəzayi Məhəmməd, محمد قضایی
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 1 تیر1392 و ساعت 8:30 قبل از ظهر |

Cağatay sözlüyündə şamanizm terminləri

Həsən UmudOğlu

 

جاغاتای سؤزلویونده شامانیزم تئرمین‌لری

لغات و اصطلاحات شمنیسم در فرهنگ جغتایی

حسن اوموداوغلو

 

آرباغ

افسوني كه به لانه‌ي مار و زخم نيش مار خوانند تا زهر تأثير نكند. نيرنگ. سحر. افسون. افسانه.

آرباغچي

افسونگر. ساحر.

آرباماق

افسون خواندن. سحر کردن.

آشقش

دعاي خير. تحسين. تشويق. «آلقيش» نيز گويند.


برچسب‌ها: şamanizm terminləri, شامانیزم تئرمین‌لری, اصطلاحات شمنیسم, جغتایی, Cağatay
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در سه شنبه 8 اسفند1391 و ساعت 0:21 قبل از ظهر |
800x600

Cağaty sözlüyündə kimiyəvi-məədəni materiallr

Həsən UmudOğlu

 

جاغاتای سؤزلویونده معدنی- کیمایوی ماتئریال‌لار

مواد معدنی- شیمیایی- طبیعی در فرهنگ جغتایی

حسن اوموداوغلو


آهک.

آلچی

سنگ درخشان. كوكب الأرض. شاموس. طلق.

آلچی تاشی

آهك. سنگ آهك. اژه. كلس. واجبي. نوره.[1]

آچخ


Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4
برچسب‌ها: Cağatyda kimiyəvi, Cağatyda məədəni, مواد معدنی, شیمیایی, طبیعی در فرهنگ جغتایی
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 5 اسفند1391 و ساعت 9:40 قبل از ظهر |

Cağatay sözlüyündə əlillik və saqtlıq terminləri

Həsən UmudOğlu

جاغاتای سؤزلویونده علیل‌لیک و سقط‌لیک‌له باغلی تئرمین‌‌لر

معلولیّت‌ها و عیوب بدن آدمی در فرهنگ جغتایی

حسن اوموداوغلو

آخساق

نگ آقساق.

آقساق

لنگ. اعرج. كسي كه يك پاي وي نسبت به ديگري كوتاه باشد.

آلا قاراق

احول. كاج. دوبين. كج چشم.

ابسيك

معلول. عيب‌ناك.

الوس

چپ چشم. لوچ. دوبين. خيره چشم.

بوچوق

شخصي كه بيني­اش معيوب است.

بودر[1]

کوتوله. شخصي كه پاهايش كوتاه باشد.

بوگري

گوژ پشت. قامت خميده.

بيلنك

ابسم. لال. ‌الكن.


برچسب‌ها: əlillik, saqtlıq, معلولیّت‌, عیوب بدن, Cağatay
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 5 اسفند1391 و ساعت 9:5 قبل از ظهر |

Cağatay sözlüyündə içgiler -içgi terminlər

Həsən UmudOğlu

جاغاتای سؤزلویونده ایچگی- ایچگی‌ ایله باغلی تئرمین‌لر‌

شراب و اصطلاحان آن در فرهنگ جغتایی

حسن اوموداوغلو- تبریز

آتلانور آياغي

شراب و نوشيدني كه در هنگام شروع سفر بر بالاي اسب نوشند.

آخسوم

سرخوش. ‌مست.


برچسب‌ها: içgi, شراب, جاغاتای, ایچگی, Cağatay
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 5 اسفند1391 و ساعت 8:53 قبل از ظهر |
 

زندگي و شخصّيت محمود كاشغري

تألیف: رشاد گنج

ترجمه: محبوبه هریسچیان

رئداکته: حسن اوموداوغلو

 

محمود كاشغري از علماي بزرگ نيمه‌ی دوّم قرن يازدهم[1] ميلادي است وی مولّف كتاب وزین و ارزشمند «ديوان‌اللغات‌التّرك» مي‌باشد. در مورد تبار و زندگي او به غير از اندك معلوماتي كه خود وی در لابلای كتابش داده، چيزي در دست نيست. مارتين هارتمن، كه ساليان دراز در اين باره پژوهش نموده، مي‌نويسد: در آن عصر، مسلمين فقط به علوم ديني ارزش علمی قائل بودند و به محققان علومی چون؛ لغت، تاريخ، جغرافي، علم انساب و غيره اهميّتي نمي‌دادند و اين نشانه‌ی نوعي انحطاط بود.[2] ...

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 25 آذر1391 و ساعت 0:46 قبل از ظهر |

 خیّام

(رباعی‌لر)

 حاضیرلایان: سیما درخشان

تصحیح و تعلیقات: حسن اوموداوغلو

تبریز- 1389  

 

عمر خیّام حاققیندا

 دونیانین مدنی خالق­لاری آراسیندا شهرت تاپان کلاسیک شاعرلردن بیری ده، تاجیک خالقی‌نین 11-جی عصر فیلسوف شاعری عمر خیّام‌دیر.

عمر خیّامین حیاتی حاققیندا الیمیزده مفصّل معلومات یوخدور. اوندان بحث ائدن شرق تذکره‌چیلری شاعرین حیاتی حاققيندا دئمک اولار کی، هئچ نه دئمه‌میشدیر. خیّام یارادیجی‌‌لیغینی تدقیق ائدن شرق و آوروپا عالیم­لری‌نین اثرلرینده ده بو مسئله سوْن درجه سطحی ایشیق‌لاندیریلمیشدیر. هله‌لیک، منبع­لرده بو بؤیوک شاعر حاققيندا آشاغیداکی معلومات وئریلمکده‌دیر:


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در شنبه 13 آبان1391 و ساعت 2:58 بعد از ظهر |

عایله، قوهوم- اقربالیق، اجتماعی عنوان‌لارین تئرمین‌لری

لغات و اصطلاحات خانواده، خویشاوندی، اجتماعی در فرهنگ جغتایی

نيا. جد. بابا. عموي بزرگ.

آبا

خواهر بزرگ.

آبلا

خواهر بزرگ. خواهر بزرگ. تني. برادر يا خواهر كه از يك مادر باشند. اپه نیز گویند.

آپا


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 1 آبان1391 و ساعت 2:1 بعد از ظهر |

جاغاتای سؤزلویونده اکین و اکین‌چیلیک تئرمین‌لری

اصطلاحات کشاورزی در فرهنگ جغتایی

قطعه­اي از مزرعه. مزرعه. كشتزار. خارستان. ساقه­هاي گندم درو شده. زميني كه حاصلش تازه چيده شده و خاشاك آن بر زمين باقي مانده باشد. «آنگيز» و «انكيز» نيز گويند.

آتيز

مزرعه‌ی كشت نشده و خالي. جاي بلند.

آدير

جو. شعير.

آرپا


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 1 آبان1391 و ساعت 1:56 بعد از ظهر |

جاغاتای سؤزلویونده- بزک و قیمتلی اشیاءلاری

زینت و اشیاء زینتی در فرهنگ جغتایی

آرابك

حلقه­اي كه زنان در بيني كنند[حلقه‌ي بيني].

آستيغ

آويزه و زينت گيسوي زنان. گوشواره. آويز. گيسو بند. عوق.

آسرغه

گوشواره.

آسيرقا

گوشواره.

آغليغ

سفيدي. غازه. سفيداب. نوعي غاليه سفيد و مرغوب. گلگونه.

آلبوتو

زينت. زيب كمر و تاج.

آلبوتو

زينت. زيب كمر و تاج.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 1 آبان1391 و ساعت 1:28 بعد از ظهر |

جاغاتای سؤزلویونده- بیتگی‌، آغاج و مئیوه‌لر

حرمتلی اوخوجو ! الینیزده‌کی کیچیک مقیاسلی سؤزلوکده سهولریم اولا بیلر و یاخود معیّن سؤزلر گؤزومدن یایینا بیلر. قصوروم اولسا دا، باغیش دیله‌ییرم !

یازی‌نین حاضرلانماسیندا منه صمیمی یاردیم گؤسترن «م. اژدری» جنابلارینا تشکّرومو بیلدیریرم.

حسن اوموداوغلو- تبریز

آت قولاغی[1]

گیاه ترشک.

آجیرغه//آچیرغه

ترب وحشی. فجل. تربچه‌ی صحرایی.

آچاملی

خیار ترشی.

آچیر

حمام اوتی. رعی ‌الحمام. [2] 

آرجا

درخت کاج. صنوبر.

آرچه

درختی خوشبو شبیه صنوبر.



[1] - ترش‌گياه. گياهى كه به عربى «حماض» گويند. نوعى سبزى صحرايى بهاره‌ي خوردنى با طعمى نزديك به ترش كه در آشها ريزند. نام لاتيني اين گياه«Rumex» می­باشد. (لغت‌نامه‌ی دهخدا)

[2] - «‌ساق الحمام» كه در كتب فارسي با نام «شاه‌پسند وحشي» مذكور است. نام يوناني اين گياه «بارسطاريون» می­باشد. نوعى از غلّه كه كبوتران آن را بسيار دوست دارند. گروهي از گياهان بوستاني شامل. خيار چنبر. گرمك. كدو تنبل. بوراني...كه اغلب با نام «شال‌قاباغي» مشهورند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در یکشنبه 23 مهر1391 و ساعت 1:36 بعد از ظهر |

بازی­های کودکانه در دیوان­الغات­الترک محمود کاشغری

تألیف: رشاد گنج

محمود کاشغری، نویسنده و پژوهشگر بزرگ زبان و لغت ترکی در قرن یازدهم میلادی (پنجم هجری) است. او بعد از تحقیق و گردآوری لغات رایج در میان اقوام و قبایل ترک و تهیّه و تنظیم دستور زبان مدوّن آن در سال 1072 میلادی (451 هجری قمری) به منظور تعلیم زبان ترکی به اعراب؛ کتاب ارزشمند «دیوان­لغات­التّرک» را به زبان عربی تألیف و به المقتدی بالله- خلیفه‌ی عبّاسی تقدیم نمود...

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در یکشنبه 23 مهر1391 و ساعت 1:28 بعد از ظهر |

«دیدرگین قوشلار» دنیزیندن داملالار

رابیندرانات تاگور (1941 1861)

چئویر‏ن: آیدین عبادی

1- یایین دیدرگین قوشلاری، گلیب پنجره‏مین اؤنونده اوخویور، سونرا دا قانادلانیب اوزاقلارا اوچور. پاییزین سولموش، نغمه‏سیز یارپاقلاری ایسه، کولکده یئل‌لنیر، حسرتله اورایا دوشور.

2- دونیا، اؤز انگین‌لیک نقابینی بیر کنارا بوراخیر، اونا وورغون اولان شخصین قارشیسیندا. آنجاق، کیچیک بیر نغمه‏یه دؤنور، ابدی بیر اؤپوش اولور.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در یکشنبه 23 مهر1391 و ساعت 1:26 بعد از ظهر |

گزیده‌ی لغات و اعلام تاریخ جهانگشای جوینی

تبریز- حسن اوموداوغلو ‌

آچار[1]

میوه و حبوباتی را گویند که با ترشی تربیت شده باشند.

آریغ بوکا

نام یکی از برادران منگو قاآن.

آغروق[2]

احمال و اثقال.

آل

رنگ قرمز.

آلاقچی

نام پسر سرتاق ابن باتو خان است.

آلاقماق

نام موضعی است که از آنجا تا شهر قیالیق هفت روز راه است.

آلان

نام ولایتی است از ترکستان.

آلپ

شجاع، بهادر، پهلوان.

آلتای

نام موضعی است در ترکستان که وفات قراهولاکو ابن ماسکان ابن جغتای در آن موضع بود.

آلتمغا[3]

احکام سلاطین مغول را گویند که به سرخی نوشته باشند.

آلتون

طلا و زر.



[1] - ميوه و سبزي ترش پرورده.

[2] - مقياس وزن است. وزن. سنگيني. گران شدن.

[3] - مهر و نگین پادشاهان ترک است که در یارلیغات و فرامین به سرخی زده می‌شود. و آنرا «آل» نیز می‌گویند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در یکشنبه 23 مهر1391 و ساعت 1:7 بعد از ظهر |

قوتادغو بیلیگ

 تألیف: یوسف خاص حاجب 

اوخونوش: حسن اوموداوغلو


 

«بسم الله الرحمن الرحيم»

حمد و سپاس و منّت و اؤكوش اؤگدي تنگري عز‌ّ و جلّ‌قه كيم اولوغ‌لوق ايديسي توكَل قدرت‌ليغ پادشاه تورور. يئرلي-گؤكلي ياراتغان قاموغ تينليغ‌لارقا روزي بيرگن. نه‌ني كيم تيله‌دي‌ ائرسه قيلدي ييمه نه‌ني تيله‌سه قيلور. «يَفعَل اللهُ ما يَشاء[1] وَ يَحكمُ ما يُريد[2]» سان‌سيز سلام و درود خالقلاردا ييگي يالاواجلاردا اؤدرونتوسي اولوغ ساوجيسي محمّد مصطفي اؤزه بوْلسون تاكي ما آنينگ اِش‌لري عزيز آغيرليغ صحابه‌لري اؤزه «رضوان الله عليهم اجمعين» بو كتاب ياولاق عزيز تورور. چين حكماءلري‌نينگ امثال‌لري بيرله بزنميش ماچين علماءلري‌نينگ اشعارلري بيرله آراسته قيلينميش تورور. بو كتابني اوقيغلي بو بيت‌لرني معلوم قيليغلي كتاب‌دين ياقشي عزيزراق تورور. چين و ماچين عاليم‌لري و حكيم‌لري قاموغ اتفّاق بوْلديلار كيم مشرق ولايتينده قاموغ توركستان ائل‌لرينده بوغرا خان تيلينجه تورك لغتينجه بو كتابدين ياقشي‌راق هرگز كيم ايرسه تصنيف قيلمادي بو كتاب قايو پادشاه‌قا يا قايو اقليم‌قه تَگدي ايرسه غايت اوزلوقيندين نهايت‌تين كئچه گؤركلو‌لوگيندن اوْل ايل‌لرنينگ حكيم‌لري عاليم‌لري قبول قيليب تگمه بيري بير تورلوق آت لقب اورديلار. چين‌لقيلار ادب‌الملوك آتاديلار ماچين مُلكي‌نينگ حكماءلاري آيين‌المملكه تيديلر مشرق‌ليغلار زينت‌الامراء تيب آيدارلار. ايران‌ليغلار شاهنامه‌‌ي تركي آتاميشلار بعضي‌لري ما پندنامه‌ي ملوك تيميش‌لر. تورانليغلار قوتادغو بيليگ تيب آيميشلار بو كتابني تصنيف قيليغلي بالاساغون مولودلوغ پرهيز ايديسي ائر تورور...



[1]  -اشاره‌دير سوره‌ي ابراهيم آيه 27. سوره‌ي حجّ‌ آيه 14ده ده بئله گلميشدير:انّ الله يفعلُ ما يريد.

[2]  - اشاره‌دير سوره‌ي مائده آيه 1


برچسب‌ها: قوتادغو بیلیگ, یوسف خاص حاجب, kutadgo bilig, Yusuf Has Hacib, qutadğo bilig
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت 11:11 بعد از ظهر |

 

بازی­های کودکانه در دیوان­الغات­الترک محمود کاشغری

تألیف: رشاد گنج

مترجم: محبوبه هریسچیان

محمود کاشغری، نویسنده و پژوهشگر بزرگ زبان و لغت ترکی در قرن یازدهم میلادی (پنجم هجری) است. او بعد از تحقیق و گردآوری لغات رایج در میان اقوام و قبایل ترک و تهیّه و تنظیم دستور زبان مدوّن آن در سال 1072 میلادی (451 هجری قمری) به منظور تعلیم زبان ترکی به اعراب؛ کتاب ارزشمند «دیوان­لغات­التّرک» را به زبان عربی تألیف و به المقتدی بالله- خلیفه‌ی عبّاسی تقدیم نمود.

وی کتاب ارزشمند دیگری بنام «جواهرالنحو فی­ا­لغت­التّرک» نیز تالیف  نموده است که متأسّفانه مفقود گردیده و هیچ نسخه‌ای از آن در دست نیست.


برچسب‌ها: Kaşgarlı Mahmud, un Divânu Lügati, t, Türk, ünde Uşak oyunları, Reşat genç, hesen umutoğlu, kaşğarlı mahmudun Divan əl luğat ol türkdə Uşaq oy
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت 10:54 بعد از ظهر |

«دیدرگین قوشلار» دنیزیندن داملالار

رابیندرانات تاگور (1941 1861)

چئویر‏ن: آیدین عبادی

1- یایین دیدرگین قوشلاری، گلیب پنجره‏مین اؤنونده اوخویور، سونرا دا قانادلانیب اوزاقلارا اوچور. پاییزین سولموش، نغمه‏سیز یارپاقلاری ایسه، کولکده یئل‌لنیر، حسرتله اورایا دوشور.

2- دونیا، اؤز انگین‌لیک نقابینی بیر کنارا بوراخیر، اونا وورغون اولان شخصین قارشیسیندا. آنجاق، کیچیک بیر نغمه‏یه دؤنور، ابدی بیر اؤپوش اولور.

3- یئرین گؤز یاشلاری‏دیر- اونون ظریف گولوشونو چیچکلرده قورویوب، ساخلایان.

4- منیم اوره‏ییمده‌کی درد-کد‏ر، ساکیتلیگی برقرار ائدیب، اونو صلحه دوغرو آپاریر،. آخشام؛ ساکیت آغاجلارین آراسیندا اولان دینج‌لیک‌ کیمی.

5- یارانیشین سرّی گئجه‏نین قارانلیغینا بنز‏ر- چوخ عظمتلی‏دیر. ادراکین خیالی ایسه صبحون دومانی‌دیر سانکی.

6- ای گؤز‏ل‌لیک، اؤزونو گوزگونو یالتالق سیماسیندا دئییل سئوگی‏ده تاپ!

7- آغاجلار پنجره‏مله آیاقلاشیر، ساکیت تورپاغین حسرت سسی کیمی.

8-  "- آی!، نه‏یی گؤزله‏ییرسن؟"   "- گونشی سالاملاماغی، هم‌ ده‌کی اونا یول گؤسترمه‏یی."

9- تر گول، غنچه آچیر و آغلایاراق دئییر: "تکی سن سولما، عزیز دونیا !"

10- اوره‏ییمین درین‌لیگینده حسّ ائدیرم بو دوُل آخشامین چنینی، بیرده‌کی یاغیش اؤرتویو ایله اؤرتولموش حسرت آهینی.

11- "- نه قد‏ر مندن اوزاقسان میوه؟!"

"- من، اوره‏یینده گیزلنمیشم، ای گول !"

12- "سن ایری داملالی تارغوسان[1]- لیل‌پر یارپاغی آلتیندا. من ایسه، کیچیک بیر دامجی‌یام اونون اوزرینده." شئح- گؤله دئدی.

13- نه‏دیر قارانلیغین بو گؤرونمه‏ین شعله‏سی کی، قیغیلجیملاری اولدوزلاردیر؟!

14- آرتیست طبیعت عاشیقی‏دیر؛ ائله بونا گؤره ده، او؛ هم قیزین کؤله‏سی، هم‌ ده سروری‌دیر.

 


[1] - شبنم. قیروْو.


برچسب‌ها: رابیندرانات تاگور, R, Tagor, «دیدرگین قوشلار» دنیزیندن داملالار, آیدین عبادی, Didərgin quşlar dənizindən damlalar
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت 10:38 بعد از ظهر |

 Cehanguşay-i Cüveyni Tarihinden Seçilmilş Sözcükler

Cəhanguşay-e cüveyni Tarixindən Seçilmiş Sözlər

 

گزیده‌ی لغات و اعلام تاریخ جهانگشای جوینی

تبریز- حسن اوموداوغلو ‌

آچار[1]

میوه و حبوباتی را گویند که با ترشی تربیت شده باشند.

آریغ بوکا

نام یکی از برادران منگو قاآن.

آغروق[2]

احمال و اثقال.

آل

رنگ قرمز.

آلاقچی

نام پسر سرتاق ابن باتو خان است.

آلاقماق

نام موضعی است که از آنجا تا شهر قیالیق هفت روز راه است.

آلان

نام ولایتی است از ترکستان.

آلپ

شجاع، بهادر، پهلوان.

آلتای

نام موضعی است در ترکستان که وفات قراهولاکو ابن ماسکان ابن جغتای در آن موضع بود.

آلتمغا[3]

احکام سلاطین مغول را گویند که به سرخی نوشته باشند.

آلتون

طلا و زر.

آلمالیق

شهری در شمال ترکستان که مسکن طایفه‌ی اویغور از طوایف مغول.

آمویه

رودخانه‌ای که از خوارزم گذرد و میان ترکستان و خراسان واقع است.

ابغا//آباغه

آباقا. نام پسر هولاکو خان.

اتابیک

لله و مربّی پادشاه. ناظر امور دولتی.

اترار

شهری است در ماوراءالنهر که سرحدّ ولایت ترکستان است.

اترک

شهری واقع در شمال ایران که مسکن طایفه‌ی ترکمان است.

ارّان //آران[4]

ولایتی است از آذربایجان که بردع و گنجه و بیلقان از شهرهای آن است.

ارتاق //اورتاق[5]

اسم کوهی است در قراقوروم.

ارقون

نام و موضعی است که در آن شهر اردو بالیق بنا نهاده شده است.

ارک

قلعه‌ی اندورن. سرای حاکم نیشن.



[1] - ميوه و سبزي ترش پرورده.

[2] - مقياس وزن است. وزن. سنگيني. گران شدن.

[3] - مهر و نگین پادشاهان ترک است که در یارلیغات و فرامین به سرخی زده می‌شود. و آنرا «آل» نیز می‌گویند.

[4] - نام ولایتی است از آذربایجان که گنجه و بردع از اعمال آن است..... (برهان قاطع. ص 96) 

[5] - ضمّه نام کوهی است در حدود قراقریم که محل قیشلاق و ییلاق قراخان بن مغول خان بود و معنی ترکیبی آن «کوه‌بلند» باشد.


برچسب‌ها: Cehanguşay, i Cüveyni Tarihinden Seçilmilş Sözcükler, Cəhanguşay, e cüveyni Tarixindən Seçilmiş Sözlər, گزیده‌ی لغات و اعلام تاریخ جهانگشای جوینی, حسن اوموداوغلو
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت 10:26 بعد از ظهر |

«برترین ارزشها ارزش خود را از دست می دهند. هدفی درکار نیست یا "چرا" را پاسخی نیست.»

نیچه

لنج

نوشته‌ی: داریوش عاشوری

 

رسول آقا عینک پیرچشمی‌اش را به چشم زد. زیردرخت سیب چمباتمه زد. توبره‌اش را زمین گذاشت. دستش را توی توبره کرد، کوزه و لیوانی را بیرون کشید. مقداری شیر از کوزه‌ی سفالی توی لیوان ریخت. دست‌هایش می‌لرزید.کاسه‌ی آلومنیمی را از کنار درخت برداشت. داخل کاسه یک عدد سیب بود. چاقویی را از جیب جلیقه‌اش درآورد. سیب را پوست کند و داخل کاسه گذاشت. خواست تا سیب را رنده کند. رنده را پیدا نکرد. غرولندکنان، از پله‌های اتاقک کوچک باغ بالا رفت. زیر لب فحش آبداری به حاج معصوم و زنش گفت. مدّتی در اتاق پی رنده گشت. اتاقک بهم ریخته است. با زحمت بسیار رنده را ازمیان آت- آشغال برداشت و گذاشت داخل توبره. از پله‌ها پایین آمد. برگشت پای درخت سیب...


برچسب‌ها: لنج, داریوش عاشوری, نیچه
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت 1:29 بعد از ظهر |

 هیندو قصبه‌سی

ارنئست همینگوی

ترجمه: عاکف عباس‌اوف

حاضیرلایان: صمد جبارپور

 

گؤلون ساحلینده باشقا بیرقاییق‌دا باغلانمیشدی. ایکی هیندو دایانیب گؤزله‌ییردی. نیک‌له آتاسی آرخا طرفدن آتیلیب قاییغا میندیلر. هیندولار قاییغی ایته‌له‌دیلر. اونلاردان بیری آوار چکمه‌یه باشلادی. جورج دایی دا او بیری قاییغین آرخا حصه‌سینده اوتوردو. جاوان هیندو قاییغی ایته‌له‌دی. اؤزو ده آتیلیب میندی و آوارلاری الینه گؤتوردو. هیندولار اینی آهنگ‌له جلد آوار چکیردیلر. ایکی قاییق قارانلیغی یاریب یولا دوشدو. نیک او بیری قاییغین اونلاردان خیلی اوزاق‌لاشدیغینی گؤردو...


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 12 تیر1391 و ساعت 6:35 بعد از ظهر |

شکایت‏نامه (ملّا محمّد فضولی)

حاضرلایان: آیدین عبادی- حسن اوموداوغلو

شخصی نسخه‌لرینی اختیاریمیزدا قویان؛  دکتر حسین فیض‌الهی وحید و رضا ترابی همراز جنابلارینا تشکّروموز بیلدیریریک.

مالک مُلک‏آرای عالم و حاکم حکمت‏فزای اقالیم حکم معموره‏ی جهانی وقف ارباب استرزاق ائدیب، تولیّتین ملوک عدالت‏شعار و حکّام مرحمت‏ [نثاره][1] تفویض ائتدیکجه و خانقاه تنگنای عرصه‏ی امکانده آثار ارباب استحقاق اولوب، هر فردینه مقدارینجه خزینه‏ی غیب‌دن وظیفه‏ی مستمرّه [یئتدیکجه][2]، اول [مُملیّه‏ی][3] ارقام دیوان خلافتین قلم مشک‌بارلاری مفتاح کنوز ارزاق اصحاب استحقاق اولا. و اول ناقل اعلام استحکام بنیان سلطنتین رقم عنبر نثارلرینده حدایق احداق ارباب نظر بصارت بولا...


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 12 تیر1391 و ساعت 6:31 بعد از ظهر |

دلي باليق

                          حسن اوموداوغلو

اوزانيب دنيزين ماوي ياخاسين،

ييرتيب پارچالادي تيلوولو اللر.

ساليب توزاغينا بير نئچه باليق،

دنيزي ترك ائتدي، او لوولو اللر...


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 12 تیر1391 و ساعت 6:29 بعد از ظهر |

بو گون سن گئديرسن

حسن اوموداوغلو

 سكوتا بورونوب يوللارلا، ‌آنلار

گؤيلر ده ساللاييب قاشين، قاباغين.

گئتمك ايسته‌ييرسن آدديمين گلمير،

گؤزومه باغليدير سنين آياغين.

 ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 12 تیر1391 و ساعت 6:26 بعد از ظهر |

حاضرلایان: آیدین عبادی

گؤردونمو

دئمه‏دیم‏می سنه آلدانما اونا،

الفتی داشلارا چالدی گؤردونمو؟

بو دونیا وئردییی او گؤز‏ل‌لییی،

قایتاریب الیندن آلدی گؤردون‌مو؟

 

میرواری دیشلرین بیر بیر لاخلادی،

آی اوزون اؤزونده لکه ساخلادی،

قایماق دوداقلارین قایساق باغلادی،

لاله یاناقلارین سولدو گؤردون‌مو؟

 

هانی، او قد هانی، او قامت هانی،

 قوی قوپسون باشیما قیامت هانی،

هانی من گؤردویوم او آفت هانی؟

بهمنم گؤزلریم دولدو گؤردون‌مو؟

....


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در دوشنبه 12 تیر1391 و ساعت 2:45 قبل از ظهر |


Powered By
BLOGFA.COM






Powered by WebGozar